درباره قزوین

موقعیت جغرافیایی و تقسیمات اداری و جمعیت

استان قزوین در حوزه مرکزی ایران بین ۴۸ درجه و ۴۵ درجه و ۴۵ دقیقه تا ۵۰ درجه و ۵۰ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و ۳۵ درجه و ۲۷ دقیقه تا ۳۶ درجه و ۴۵ دقیقه عرض شمالی نسبت به خط استوا قرار دارد. استان قزوین در حوزه مرکزی ایران قرار گرفته است. این استان در ۱۵۰ کیلومتری شمال غرب تهران قرار دارد از شمال به استان های مازندران و گیلان، از سمت غرب به استان های زنجان و همدان از سمت جنوب به استان مرکزی و از شرق به استان تهران محدود می باشد. این استان در دامنه جنوبی رشته¬کوههای البرز واقع شده که به دلیل داشتن ارتفاعات متعدد و بارندگی های متوسط از نقاط معتدل کشور به شمار می آید. مرتفع ترین کوههای استان «سیاهلان، کیجگین، سفیدکوه و سیاه کوه» بوده که حداکثر ارتفاع در کوههای شمال سیاهلان ۴۱۷۵ متر از سطح دریا می باشد. محدوده مرکزی و شرق استان را دشت تشکیل می دهد که شیب آن از شمال غرب به جنوب شرق امتداد دارد و در پائین ترین نقطه ۱۱۳۰ متر است. حداقل ارتفاع استان در شمال غربی و در بخش طارم سفلی و کناره های دریاچه سفید رود با ارتفاع ۳۰۰ متر از سطح دریا است.
استان قزوین هم اکنون دارای ۵ شهرستان به نام های قزوین، البرز، آبیک، بوئین زهراء و تاکستان، ۱۹ بخش، ۴۶ دهستان و ۲۴ شهر با مجموع جمعیت 1143200 نفرمعادل 294539 خانوار بر اساس آمار سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵ می باشد. که از این میزان 777975 نفر (معادل ۲۰۳۳۵۶خانوار) جمعیت شهری و 365203 نفر(معادل ۹۱۱۷۹خانوار) جمعیت روستایی محسوب می گردند. همچنین مساحت این استان بالغ بر ۱۵۵۶۸ کیلومتر مربع با تراکم 74 نفر در هر کیلومتر مربع با تعداد 1266 آبادی دارای سکنه است.
بدلیل موقعیت خاص قزوین، بزرگراههای مواصلاتی به شمال، جنوب، شرق و غرب، راه آهن تهران- قزوین- شمال غرب، نزدیکی به تهران(به فاصله کمتر از ۱۵۰ کیلومتر) انرژی مناسب(با وجود نیروگاه شهید رجایی با تولید ۲۰۰۰مگاوات برق) همچنین سابقه طولانی صنعت در استان و وجود نیروهای ماهر، رشد و توسعه صنعتی به عنوان یکی از مزیتهای نسبی استان تلقی می گردد در عین حال استان قزوین با مساحتی بالغ بر ۹۶ درصد از مساحت کل کشور دارای استعدادهای غنی کشاورزی و باغداری است. از کل مساحت استان قریب ۲۷۰ هزار هکتار زیر کشت محصولات زراعی است و سالانه حدود یک میلیون و چهارصد هزار تن محصولات زراعی از قبیل گندم، جو، چغندر قند، ذرت، حبوبات و…تولید می گردد. این مشخصه ها استان قزوین را ازلحاظ محصولات در جایگاه مناسبی قرار می دهد.
استان قزوین به دو ناحیه کوهستانى و دشتى تقسیم مى‌شود. منطقه کوهستانى آن در شمال استان قرار دارد و دهستان‌‌هاى الموت، رودبار و قسمتى از کوهپایه اقبال و پشگلدره را در بر مى‌گیرد. در همین ناحیه، بخشى از رشته‌کوه البرز از بخش شمال غربى و از استان گیلان به طرف جنوب غربى در داخل استان قزوین کشیده شده است. سیالان و الموت دو قله از قله‌هاى معروف کوهستان‌هاى بخش غربى البرز مى‌باشند. در این استان، چند رشته از ارتفاعات به موازات هم قرار گرفته‌اند که به نام «رامند» معروف هستند. ارتفاعات مزبور در جنوب شرقى دهستان زهرا قرار دارند. این ارتفاعات در قسمت جنوب غربى با کوه‌هاى خرقان و درگزین استان همدان پیوند دارند. استان قزوین از جانب غربى، بدون هیچ مانعى، به جلگه ساوجبلاغ که در حال حاضر جزو محدوده استان تهران است و کوه طالقان آن را از استان قزوین جدا کرده است، منتهى مى‌شود.

منابع طبیعی و شرایط اقلیمی

استان قزوین با بارندگی متوسط از مناطق معتدل کشور به شمار می رود. بلندیهای رشته کوه البرز در جهت شمال شرقی-شمال غربی به صورت کوههای پراکنده این استان را از دیگر استان های همجوار متمایز کرده است. این استان در دامنه جنوبی البرز واقع شده و تمام قسمتهای شمالی، غربی و جنوبی آن کوهستانی است. مرتفع ترین کوههای استان عبارتند از سیاهلان با ارتفاع ۴۱۷۵ متر ،کیجگین با ارتفاع ۳۵۰۰ متر و سفیدکوه با ارتفاع ۲۳۰۰ متر، حداقل ارتفاع استان از سطح دریا ۳۰۰ متر می باشد که در شمال غربی استان در منطقه طارم سفلی و کناره های دریاچه سفیدرود واقع شده است. میانگین بارندگی استان در حدود ۳۲۰ میلیمتر در سال است. آبهای سطحی استان در دو حوزه آبریز جاری است. حوزه شمالی(سفید رود) که از رودخانه های طالقان رود و الموت رود تشکیل شده که در منطقه شیرکوه از اتصال آنها رودخانه شاهرود تشکیل می گردد. حوزه آبریز جنوبی(شور) که شامل رودخانه های حاجی عرب خررود، ابهر رود و تعدادی ازرودخانه های کوچک دامنه جنوبی البرز می باشد. محدوده مرکزی و شرق استان را « دشت قزوین » تشکیل می دهد که شیب آن از شمال غرب به جنوب شرق امتداد دارد و پست ترین نقطه آن ۱۱۳۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.
آب و هواى ناحیه شمالى استان قزوین کوهستانى است. این ناحیه، زمستان‌هاى سرد و پربرف و تابستان‌هاى معتدل دارد. نواحى دشتى استان قزوین داراى زمستان‌هاى سرد و تابستان‌هاى گرم و خشک است. میانگین دماى سالانه آن ۱۳/۲ درجه سانتى‌گراد و میانگین بارندگى سالانه آن ۳۰۴/۴ میلى‌متر است.

عمده ترین شاخصهای رشد اقتصادی استان قزوین

سرمایه‌گذاریهای گسترده‌ در بخشهای مختلف رشد قابل ملاحظه‌ای در شاخصهای اقتصادی استان قزوین بوجود آورده است. یکی از مهمترین آنها رشد سرمایه گذاری و تولیدات صنعتی می باشد که استان قزوین را در ردیف ۶ استان اول دربین ۲۸ استان کشور قرار داده است. در زمینه کشاورزی، تولید دام وطیور نیز استان قزوین در رتبه استان های مهم کشور قرار دارد. وجود امکانات زیربنایی از قبیل برق مناسب، شبکه گسترده پست و مخابرات و نیز در دسترس بودن شبکه گاز طبیعی، زمینه سرمایه‌گذاری در بخشهای مختلف را فراهم نموده است.

مناطق تاریخی‌

قزوين ازجمله مناطق زيبا، با فرهنگ و متمدن ايران است كه در كنار طبيعت زيبا، خدادادي و مناظر بهشت گونه خود از غناي تاريخي و فرهنگي قابل توجهي نيز برخوردار است. رودخانه هاي پرآب، قله هاي زيبا و مشهور، چشمه هاي آب گرم‏، حيات وحش، پوشش گياهي غني و درياچه هاي چشم نواز اين منطقه، در كنار آثار متعدد تاريخي، معماري، فرهنگي، باستاني و مردمان هنردوست، سخت كوش و متمدن، مجموعه كم نظيري را در اين خطه از كشور ايران به وجود آورده است كه ديدار از آن ها براي همه گروه هاي گردشگري جذاب است. قزوين بيشترين آثار ثبت شده تاريخي كشور را در خود جاي داده است. در اين منطقه مي توان در كنار طبيعت كم نظير و زيبا، مسجدهاي قديمي با ارزش معماري و تاريخي بالا، مدرسه هاي مهم و تاريخي‏، بازارهاي پررونق با انبوه اجناس و صنايع دستي، حمام ها و آب انبارهاي قديمي‏، تپه هاي متعدد باستاني كه نشان از تمدن باستاني منطقه دارد‏، شهرها، دهستان ها و روستاهاي قديمي با ارزش بالاي طبيعي و تاريخي‏، كاروان سراهاي خاص دوره صفوي، قلعه هاي نظامي و مسكوني تاريخي‏، پل ها و بندهاي تاريخي و ده ها اثر قابل توجه ديگر را مشاهده كرد كه هر يك از آن ها قادر است ساعت ها بازديدكنندگان را سرگرم نموده و تاريخ و تمدن اين منطقه را به رخ بكشد. قزوين از جمله مناطق زيبا و با ارزش ايران در همه زمينه ها است كه همواره پذيراي گردشگران داخلي و خارجي بوده است. آثار باستانی استان قزوین به شرح زیر است:
قلعه حسن صباح در الموت، عمارت چهلستون قزوین، گراند هتل قزوین، مسجد جامع قزوین، عمارت شهرداری، دروازة تهران، درب کوشک، حمام صفا، حمام قجر، بازار قزوین، آب انبار سردار، بقعه حمدالله مستوفی، مسجدالنبی قزوین، مسجد حیدریه قزوین عمارت کلاه فرنگی قزوین یا بنای عالی قاپوی قزوین، کلیسای کانتور قزوین

صنايع و معادن

استان قزوين از مراكز مهم صنعتی كشور است كه داراي صنايع دستي و ماشيني با ارزشي است. صنايع دستی دراستان قزوين رونق چشمگيری دارد. مهم ترين صنايع دستی اين استان عبارتند از: سنگ تراشی و حكاكی، كاشی سازی، منبت كاری، گچ بری، قالی بافی، آيينه سازی‏. استقرار اين استان در نزديكی تهران و ممنوعيت احداث صنايع در محدوده 120 كيلومتری تهران، متقاضيان احداث واحدهای صنعتی را به سرمايه گذاری در اين استان راغب كرده است. از طرف ديگر وجود معادن متعدد و موقعيت مهم ارتباطی، ‌اهميت اين استان را به منظور سرمايه گذاری صنعتی دو چندان كرده است. استقرار شهر صنعتی البرز در 11 كيلومتری جنوب خاوری شهر قزوين، در زمينی به مساحت حدود 900 هكتار كه 347 كارخانه و حدود 70 كارگاه صنعتی و توليدی را در خود جای داده، بر اهميت صنعتی استان افزوده است. اين شهر صنعتی شامل مناطق صنعتی، تجاری و مسكونی است. صنايع شهر صنعتی البرز به هفت گروه عمده صنعتی تقسيم شود که عبارتند از: صنايع فلزی، شيميايی، نساجی، سلولزی، الكتريكی، كانی غير فلزی و صنايع غذايی.

کشاورزی و دام داری

استان قزوين يكی از مراكز مهم كشاورزی كشور است که به منظور بهره برداری از اين امكانات، ‌طی دهه های گذشته، با ايجاد سازمان های عمرانی و صنعتی كردن كشت و زرع توسعه يافته است. استفاده از ماشين آلات كشاورزی از قبيل تراكتور و كمباين، به كار گرفتن دفع آفات نباتی و كودهای شيميايی و به طوركلی فن آوری كشاورزی دراموركاشت و داشت، به نحو چشم گيری به رونق كشاورزی منطقه افزوده و تأثير بسياری در افزايش محصولات، از جمله گندم، جو، چغندرقند، حبوبات، پنبه، انگور، پسته، گردو، صيفی جات و انواع ميوه ها داشته است. در اين ميان انگور بخش قابل توجهی از زمين های زير كشت استان را هم از لحاظ کيفی و هم از لحاظ کمی، به ويژه در نواحی تاكستان، به خود اختصاص داده است. اين دشت حاصل خيز با شبکه آبياری طالقان رود که آب آن را به محدوده شمالی دشت قزوين انتقال می دهد، آبياری می شود.
دامداري در استان قزوين به دو شيوه سنتی و صنعتی صورت می گيرد. عشاير و كوچ نشيان با رمه گردانی در توليدات دامی مشاركت دارند. دامپروری صنعتی بيشتر به منظور توليد گوشت و شير و دامپروری سنتی برای تأمين مايحتاج خانواده و ايجاد درآمدی برای تأمين هزينه ها انجام می پذيرد. پرورش طيور نيز از ديگر فعاليت های اقتصادی روستايی استان قزوين است. مرغداري هاي صنعتي زيادي در استان قزوين وجود دارند كه ازفعاليت پررونقي برخوردارند.